Zoals ik eerder al zei heb ik een enorme chaos in mijn hoofd. Dat maakt het moeilijk om…. Eigenlijk maakt dat gewoon alles moeilijk. Een boek lezen, op café zitten met iemand, een tekst schrijven op een blog,… Het is ook veel erger geworden de laatste jaren, steeds erger aan het worden dag per dag heb ik de indruk. Daar zal er wellicht ooit iets aan gedaan moeten worden, maar voor nu valt het misschien nog mee. Het is ook niet alsof ik opdrachten krijg die intrinsiek onmogelijk gemaakt worden door dit probleem, zoals een mindmap maken van mijn voor mezelf ontcijferbaar mentaal labyrint bijvoorbeeld. De grootste ongrijpbaarheid waar ik de laatste tijd mee worstel is de lijn tussen autonome en toegepaste kunst, specifieker nog de vraag waar ik thuishoor. Er is ongetwijfeld een mooie samengang tussen de twee mogelijk maar net diezelfde chaos maakt het mij weer moeilijk zaken te combineren.
Mijn innerlijke vormgevers kunnen wel redelijk goed samenwerken, toch zijn ze geen eenheid, hoe onnozel die distinctie ook klinkt.
In het begin van mijn blogposts beschrijf ik mijn intuïtieve houding tegenover visuele kunst op een redelijk positieve wijze. Nu weet ik dat intuïtie niet genoeg is, niet als ik een volwaardig vormgever wil zijn. Altijd rekenen op een plotse deux-ex-machina, op een geniale inval – van zo’n rusteloos bestaan zou ik op de duur gewoon volslagen gek worden. Nu al krijg ik er voor sommige opdrachten echt niets zinnigs uit, en da’s geen leuk gevoel. Om het van de eerste keer duidelijk te zeggen: Het spijt me als u dit leest, Johan, maar voor uw opdrachten blijft de inspiratie wel degelijk uit. En dan wacht ik, en wacht ik, en wacht ik tot het te laat is om echt nog iets goeds te maken en ik één dag op voorhand vlug vlug toch maar iets in elkaar flans. (En nu hoop ik plots wel heel hard dat De Heer Bosschem dit wel degelijk niet leest. Maar ach, waarom zou hij.) Techniek, routine, trucjes en commercieel verstand, het is allemaal niet zo romantisch maar OF je kiest ervoor om vrije kunstenaar te worden (hoewel die nog het meestal commercieel geniaal van al moeten zijn) OF je moet ook dat kunnen.
Naar mijn aanvoelen (waarmee ik bedoel dat deze interpretatie volledig fout kan zijn, P, R & P) is het de bedoeling dat wij bij iedere (grote) opdracht op zoek gaan naar wat ik in deze blog omschreef als de “klik”. Dat we zoeken naar een invalshoek en een invulling van een opdracht die niet enkel aan de gestelde eisen voldoet maar die op zichzelf een volwaardig geheel vormt. Ik vind het wat moeilijk om uit te leggen, merk ik… Wat ik daarnet bedoelde toen ik zei dat ik nooit iets zinnigs kon maken voor Johan, is dat ik bij dat opleidingsonderdeel nooit die klik gemaakt heb. Nooit had ik in mijn voorafgaand denkproces iets waarbij ik dacht: “Ja! Ja! Natuurlijk, DAT is het! DAT en niéts anders! Ik ben geniaal!!” (Om het even te kaderen, ongeveer een kwartier na zo’n uitroep komt meestal de ontnuchtering.) Als een opdracht goed verloopt en iets betekent voor je komt er gewoon een moment waarop alles op zijn plaats valt – je hebt iets gemaakt waar je trots op bent, iets wat op zijn eigen veel meer waard is dan een schoolopdracht, dan een huiswerkje. Je hebt een inhoud en een uitvoering met elkaar versmolten en zo iets beters gecreëerd dan een opdrachtgever had durven vermoeden. (Maar ongetwijfeld wel had durven hopen.) Het idee dat je dit gevoel bij al je latere opdrachten zou kunnen ervaren is dan wel geweldig opbeurend – toch lijkt het me redelijk onmogelijk. Zelfs degenen onder ons die het echt wel gaan maken en op termijn bijvoorbeeld ons eigen reclame-bureau hebben zullen er wellicht niet onderuit kunnen: ook zij zullen ooit een relatief ongeïnspireerde campagne moeten uitvoeren – hopelijk zijn ze tegen dan geroutineerd genoeg en hebben ze genoeg vakkennis om degelijk werk af te leveren – ook al stroomt er dan geen passie of genialiteit door hun concept. Alles wat ik hier nu beschrijf zijn zaken waar ik vroeger geen seconde over nadacht, toen ik nog gewoon wou tekenen en schrijven (in de ruimste zin van het woord, een wonder met de pen ben ik helaas al lang niet meer) en een richting zocht die me dit toestond en me er ook nog eens in zou begeleiden.
Mij focussen op UITSLUITEND het commerciële aspect van de grafische vormgeving voor een aantal jaar zou een oplossing voor mijn dilemma zijn – maar nu al heb ik met zekerheid kunnen ervaren dat ik daar gewoonweg depressief van word. Ik ben een persoon van extremen, ik moet kicks kunnen halen uit mijn job. Het is heel interessant om als communicatie/marketing adviseur te werken en hoewel ik op dit punt in mijn leven nog veel te veel sociale moeilijkheden ervaar bij het aanspreken en sturen van mensen merk ik dat een team leiden me in the real world echt wel lukt, mits een doorgeefluik. Ik heb wel aanleg tot een inzicht in communicatie en tot het kaderen van het belang van vormgeving in deze context. Toch, wanneer Saskia van Westerduin ons op het hart drukt: “Julie zijn GEEN uitvoerders!” gaat er iets knagen. Zo’n zwart-wit kijk maakt die keuze voor toegepaste vormgeving opnieuw zeer moeilijk.
Het onbevredigende besluit waarmee ik deze blog bijna verlaat is dat ik er nog niet aan uit ben – dat de keuze me elke dag nog blijft verwarren. Het zeer bevredigende besluit is dat ik gewoon veel te veel nadenk en alles zichzelf wel zal uitwijzen. Hup! Eén zinnetje die het voorafgaande, meanderende en langs alle kanten uitdienende denkproces compleet overbodig maakt! (Het is toch enkel het resultaat dat telt, ha! ha!)
